Αθλητικές Κακώσεις Ποδοκνημικής/Άκρου Πόδα

1Σύνδρομο καταπόνησης έσω επιφάνειας κνήμης (medial stress syndrome - Shin splints)
Το σύνδρομο καταπόνησης κνήμης είναι μια αρκετά συχνή κάκωση των κάτω άκρων σε αθλητές, και αποτελεί μια από τις πιο συχνές αιτίες πόνου από υπέρχρηση. Πιο συγκεκριμένα, το σύνδρομο αποτελεί κάκωση υπέρχρησης από επαναλαμβανόμενη φόρτιση και καταπόνηση της έσω και οπίσθιας επιφάνειας της κνήμης.
Η διαφορική διάγνωση του συνδρόμου περιλαμβάνει το κάταγμα κόπωσης (που μπορεί να αφορά και επιπλοκή της νόσου) και τα σύνδρομα διαμερίσματος.

Αιτιολογία
Το σύνδρομο καταπόνησης της κνήμης έχει αποδοθεί σε δυο κύριους παθολογικούς μηχανισμούς: α) την τραυματική έλξη-αποκόλληση της κνημιαίας περιτονίας (crural fascia), και β) την επαναλαμβανόμενη κάκωση και αντίδραση του οστού σε χρόνια μηχανική υπερφόρτιση που υπερβαίνει την ικανότητα αναγέννησής του.
Στους εξωγενείς παράγοντες περιλαμβάνονται η απότομη αύξηση του προπονητικού φορτίου, η εναλλαγή επιφανειών άθλησης (μαλακή-σκληρή) και τα λανθασμένα εμβιομηχανικά πρότυπα τρεξίματος (όπως η υπερβολική συμπίεση της πτέρνας κατά την επαφή με το έδαφος και ο υπερπρηνισμός του άκρου πόδα).

Συμπτώματα
Το κυρίαρχο σύμπτωμα του συνδρόμου είναι ένας διάχυτος πόνος στην έσω επιφάνεια των δύο κατώτερων τριτημορίων της κνήμης που εκλύεται κατά την κόπωση. Στα πρώιμα στάδια ο πόνος μπορεί να εκλύεται κατά την έναρξη της άσκησης με σταδιακή βελτίωση ή και υποχώρηση. Όσο εξελίσσεται η πάθηση, η ένταση του πόνου διατηρείται αμείωτη κατά τη διάρκεια της αθλητικής δραστηριότητας. Η σοβαρή μορφή του συνδρόμου περιλαμβάνει πόνο που διαρκεί ώρες ή και ημέρες μετά την άσκηση, και εκδηλώνεται ακόμη και σε απλές καθημερινές δραστηριότητες (βάδιση) ή και κατά την ηρεμία.
2Κατάγματα κόπωσης κνήμης-περόνης (tibial –fibular stress ftactures)
Η διακοπή της οστικής συνέχειας της κνήμης και της περόνης, και ιδιαίτερα στο κάτω τριτημόριό τους χωρίς αναφερόμενο τραυματισμό, οφείλεται σε κατάγματα κόπωσης. Ο βασικότερος μηχανισμός πρόκλησης κατάγματος κόπωσης στα οστά της κνήμης είναι η υπερβολική προπονητική φόρτιση που οδηγεί σε επαναλαμβανόμενα υπομέγιστα διατμητικά φορτία στην περιοχή, αλλά και η έντονη και επαναλαμβανόμενη δύναμη που ασκούν οι μύες που καταφύονται στην κνήμη και στην περόνη.

Συμπτώματα
Τα κατάγματα κόπωσης προκαλούν πόνο, ο οποίος στην αρχή της άσκησης είναι ήπιος, σταδιακά αυξάνεται και στο τέλος της γίνεται αρκετά έντονος οδηγώντας σε διακοπή των αθλητικών δραστηριοτήτων. Ο πόνος και η ευαισθησία μειώνονται με την ανάπαυση και επανεμφανίζονται με οποιαδήποτε δραστηριότητα, καθώς και τις βραδινές ώρες, χωρίς όμως να διαταράσσεται ο ύπνος. Μπορεί επίσης να υπάρχει οίδημα και αδυναμία στήριξης στο πάσχον μέλος.
3Τενοντοπάθειες αχίλλειου τένοντα (Achilles tendon tendinopathies)
Ρήξη ή αποδιοργάνωση τενόντιων ινών αχίλλειου τένοντα

Οι τενοντοπάθειες του αχίλλειου τένοντα περιλαμβάνουν οξείς τραυματισμούς και τραυματισμούς υπέρχρησης. Οι οξείς τραυματισμοί περιλαμβάνουν κυρίως ρήξεις του τένοντα από άμεση πλήξη αντιπάλου ή υπερβολική έκκεντρη φόρτισή του (τενοντίτιδα), ενώ οι κακώσεις υπέρχρησης περιλαμβάνουν κυρίως χρόνια σύνδρομα καταπόνησης του τένοντα (τενόντωση, παρατενοντίτιδα, τενοντο-ελυτρίτιδα).

Αιτιολογία
Ενδογενείς παράγοντες τραυματισμού αποτελούν :
α)η υπερβολική φόρτιση στον τένοντα σε συνθήκες εκρηκτικών έκκεντρων δραστηριοτήτων, β) η εφαρμογή υψηλών διατμητικών φορτίσεων στον τένοντα, γ) οι επαναλαμβανόμενες υπομέγιστες φορτίσεις που οδηγούν σε μικρορήξεις, δ) υπερβολικός πρηνισμός ποδοκνημικής άρθρωσης
Οι εξωγενείς παράγοντες περιλαμβάνουν: α) την άμεση κάκωση από αντίπαλο σε αθλήματα επαφής, β) τα προπονητικά σφάλματα, γ) τα ακατάλληλα και φθαρμένα αθλητικά υποδήματα (μικρή επιφάνεια στήριξης, με σημαντικές φθορές, με κακή στήριξη του άκρου πόδα), και δ) την άθληση σε ολισθηρές ή ανώμαλες επιφάνειες.

Συμπτώματα
Τα συμπτώματα και σημεία των ρήξεων του αχίλλειου τένοντα περιλαμβάνουν οίδημα, πόνο κατά την κίνηση ή τη συμπίεση της περιοχής, καθώς και περιορισμένη κινητικότητα της άρθρωσης.
4Ολική ρήξη αχίλλειου τένοντα (Total Achilles tendon rupture)
Η κάκωση Γ’ Βαθμού στον αχίλλειο τένοντα αφορά την ολική ρήξη του, και είναι αποτέλεσμα κυρίως εξωγενών αλλά και ενδογενών παραγόντων. Οι εξωγενείς παράγοντες περιλαμβάνουν την άμεση πλήξη από αντίπαλο, τα προπονητικά λάθη (απότομη αύξηση προπονητικής έντασης-φορτίου, ανεπαρκής προθέρμανση) και την άθληση σε ακατάλληλη επιφάνεια. Οι ενδογενείς παράγοντες αφορούν αλλαγές στο κολλαγόνο του τένοντα, στην τροφοδοσία και αιμάτωση της περιοχής, αλλά και ανατομικούς παράγοντες.
Η ολική ρήξη του αχίλλειου τένοντα μπορεί να συμβεί και ως αποτέλεσμα χρόνιας περιτενοντίτιδας και τενόντωσης, καθώς, όπως έχει αναφερθεί, οι δύο αυτές παθολογικές καταστάσεις οδηγούν σε εκφυλιστικές αλλοιώσεις και μειωμένη αντοχή απόσβεσης υψηλών εφελκυστικών φορτίων. Τα συμπτώματα της κάκωσης περιλαμβάνουν αιφνίδιο οξύ πόνο στην περιοχή της κατάφυσης του τένοντα και πλήρη ανικανότητα φυσιολογικής βάδισης και στάσης στην άκρη των δακτύλων.
Η αποκατάσταση της ολικής ρήξης του αχίλλειου τένοντα μπορεί να επιτευχθεί είτε συντηρητικά (με ακινητοποίηση για τουλάχιστον 4 μήνες και ασκήσεις εύρους τροχιάς) είτε χειρουργικά με συρραφή των τενόντιων άκρων και ενίσχυση της περιοχής. Η χειρουργική τενοντοπλαστική εμφανίζει σαφώς καλύτερα αποτελέσματα συγκριτικά με τη συντηρητική προσέγγιση, καθώς επιτρέπει την πρώιμη κινητοποίηση της άρθρωσης και συσχετίζεται με μικρότερο κίνδυνο υποτροπής και αυξημένη αντοχή του τένοντα. Η φυσικοθεραπεία μετά την τενοντοπλαστική του αχίλλειου διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην αποκατάσταση της λειτουργικότητας της περιοχής, καθώς ο συγκεκριμένος
5Τενοντοπάθειεs περονιαίων μυών (Peroneal tendinopathies)
Οι τενόντιες κακώσεις των περονιαίων σπάνια αποτελούν μεμονωμένη κάκωση, και συνήθως συναντιόνται σε συνδυασμό με μέτριες και σοβαρές συνδεσμικές κακώσεις της ποδοκνημικής. Οι κακώσεις αυτές μπορεί να εμφανίζουν είτε άμεση (οξεία) είτε χρόνια εκδήλωση των συμπτωμάτων τους.
Η αιτιοπαθογένεια των άμεσων κακώσεων των περονιαίων μυών περιλαμβάνει τρεις κύριους μηχανισμούς: α) τη σοβαρή συνδεσμική κάκωση (διάστρεμμα) των πλάγιων συνδέσμων της ποδοκνημικής (κυρίως του πτερνοπερονιαίου και πρόσθιου αστραγαλοπερονιαίου συνδέσμου), β) την άμεση κάκωση από αντίπαλο ή από αθλητικό εξοπλισμό, και γ) την εκρηκτική σύσπαση των περονιαίων κατά τη διάρκεια υπερμέγιστης προσπάθειας ραχιαίας κάμψης της ποδοκνημικής. Αυτοί οι μηχανισμοί οδηγούν σε άμεσες κακώσεις των περονιαίων τενόντων, όπως τενοντίτιδες, ρήξεις και υπεξαρθρώσεις. Οι χρόνιες κακώσεις των περονιαίων τενόντων είναι αποτέλεσμα κυρίως αστάθειας και υπερφόρτωσης της ποδοκνημικής άρθρωσης.

Συμπτώματα
Τα κύρια συμπτώματα και σημεία της πάθησης περιλαμβάνουν πόνο, ευαισθησία και οίδημα κατά μήκος των τενόντων. Ο πόνος εκλύεται κυρίως κατά τον παθητικό υπτιασμό και τον ενεργητικό πρηνισμό υπό αντίσταση του άκρου ποδός.
6Ορογονοθυλακίτιδα αχίλλειου τένοντα (Achilles tenond bursitis)
Αιτιολογία
Οι κύριοι αιτιολογικοί μηχανισμοί της κάκωσης στους ορογόνους θύλακες του αχίλλειου τένοντα περιλαμβάνουν είτε την υπέρχρηση της περιοχής από επαναλαμβανόμενες φορτίσεις σε δραστηριότητες υψηλής έντασης (άλματα, ταχύτητες, αλλαγές κατεύθυνσης) είτε την άμεση πλήξη της περιοχής (από επαφή αντιπάλου ή αθλητικού εξοπλισμού). Εμβιομηχανικές παρεκκλίσεις, όπως η μειωμένη ελαστικότητα των πελματιαίων καμπτήρων της ποδοκνημικής (γαστροκνήμιου-υποκνημίδιού) καθώς και ο υπερπρηνισμός του άκρου ποδός, μπορούν επίσης να συντελέσουν στη δημιουργία συνθηκών τραυματισμού των ορογόνων θυλάκων. Άλλες αιτίες της κάκωσης περιλαμβάνουν την προστριβή των ορογόνων θυλάκων σε περιπτώσεις χρήσης ακατάλληλου υποδήματος ή μερικής ρήξης του αχίλλειου τένοντα.

Συμπτώματα
Τα συμπτώματα και σημεία της κάκωσης περιλαμβάνουν πόνο και οίδημα στην περιοχή της κατάφυσης του αχίλλειου τένοντα, καθώς και ερυθρότητα και πάχυνση του δέρματος της πτέρνας. Η ένταση του πόνου είναι μεγαλύτερη στην αρχή της αθλητικής δραστηριότητας και βελτιώνεται όσο προοδεύει χρονικά η άσκηση.
7Συνδεσμικές κακώσεις ποδοκνημικής άρθρωσης(Ankle sprains)
Οι συνδεσμικές κακώσεις της ποδοκνημικής άρθρωσης εμφανίζουν υψηλή επιδημιολογική εμφάνιση στον αθλητισμό, σε αθλήματα που περιλαμβάνουν απότομες αλλαγές κατέυθυνσης και προσγείωση από άλματα όπως το ποδόσφαιρο. Οι σύνδεσμοι που τραυματίζονται συχνότερα είναι αυτοί που εντοπίζονται στην έξω πλευρά της ποδοκνημικής και μπορεί να περιλαμβάνουν μυοτενόντιες ( περονιαίοι ) και θυλακικές κακώσεις της περιοχής.

Αιτιολογία
Στους ενδογενείς παράγοντες πρόσκλησης διαστρέμματος ανήκουν τα ελλείματα μυικής δύναμης, ελαστικότητας και ιδιοδεκτικότητας, ενώ στους εξώγενείς παράγοντες περιλαμβάνονται η ανεπαρκής προθέρμανση, τα λανθασμένα εμβιομηχανικά πρότυπα εκτέλεσης της προσγείωσης (υπτιασμός με πελματιαία κάμψη) μετά από άλμα, η άμεση επαφή-χτύπημα σε αθλήματα επαφής, τα ακατάλληλα υποδήματα, ο ακατάλληλος αγωνιστικός χώρος (σκληρό και ξερό ή λασπωμένο γήπεδο) και οι προηγούμενοι τραυματισμοί. Αθλητές με αυξημένο σωματικό βάρος εμφανίζουν επίσης αυξημένο κίνδυνο πρόκλησης συνδεσμικής κάκωσης στην ποδοκνημική.

Συμπτώματα
Τα κύρια συμπτώματα και σημεία της κάκωσης περιλαμβάνουν ικανού βαθμού οίδημα στην περιοχή των σφυρών, έντονο πόνο και περιορισμένη κινητικότητα της άρθρωσης.